Hoe wordt Zaanstad bestendig tegen hittestress?

Zaanstad wil dat Zaankanters ook in de toekomst mogelijkheden hebben om buiten koelte en schaduw te vinden. Lees er hier meer over.

Hitte gaat een grotere rol spelen in een stad waarin meer woningen worden gebouwd. Stenen houden warmte vast. Zaanstad wil dat Zaankanters ook in de toekomst mogelijkheden hebben om buiten koelte en schaduw te vinden zodat het aangenaam genoeg blijft om boodschappen te doen, naar school te gaan of buiten te ontspannen.

De gevolgen van lange hitteperioden zijn het grootst in steden. (Hitte-eiland effect). Hittestress heeft ook effecten op onze gezondheid zoals slaapgebrek en een lagere arbeidsproductiviteit. In 2020 moet Zaanstad een plan van aanpak te hebben opgesteld waarin maatregelen zijn opgenomen om de effecten van klimaatverandering, zoals hittestress, maar ook wateroverlast en droogte te beheersen. Die maatregelen moeten dan in 2050 uitgevoerd zijn.

De gemeente is verantwoordelijk voor de openbare ruimte in de stad. Zaanstad heeft hittestresskaarten waarop te zien dat vooral de dichtbebouwde wijken veel warmer zullen worden. Die ‘rode plekken’ alleen zeggen nog niet heel veel. Daarom heeft Zaanstad de Hogeschool van Amsterdam (HvA) verder onderzoek laten doen naar hittestress in de openbare ruimte in Wormerveer en een deel van Krommenie (MAAK.Noord).

Leefbaarheid en gezondheid

Hoe hitte effect heeft op onze gezondheid en de leefbaarheid van de stad is van vele factoren afhankelijk. Op de HvA is daar over nagedacht. In hun mindmap zijn gevolgen en risico’s in een schema verwerkt.

Afbeelding van de mindmap Hitte in de stad.

En niet al deze gevolgen zijn oplosbaar door de gemeente door maatregelen in de openbare ruimte. Het is te hopen dat de NS een antwoord heeft als de rails uitzet en eenieder zich er van bewust is dat je met een goede conditie beter tegen hitte kan (zie gezondheid). De studenten keken naar verschillende aspecten van de aandachtsgebieden buitenruimte en leefbaarheid, zoals kwetsbare groepen en de afstand tot buurtvoorzieningen (scholen, apotheek, supermarkt), parken en mate van verharding (klinkers, asfalt). Zo kun je je voorstellen dat het niet wenselijk is als ouderen op een tropische dag een kilometer in de zon moeten lopen om een boodschap te doen. En dat een park waar het ’s avonds aangenamer is, niet te ver weg ligt.

Ontwerp van de ruimte

De studenten hebben suggesties gedaan voor ontwerp-richtlijnen voor een hittebestendige openbare ruimte. Die richtlijnen moeten ertoe bijdragen dat inwoners in hun buurt voldoende koelte en schaduw kunnen vinden zodat het aangenaam genoeg blijft om buiten te komen. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
– Verhouding schaduw-zon in de openbare ruimte (50%-50%)
– Verkoelende routes (toepassen van groen, creëren van schaduw)
– Afstand tot een koele plek (bv een park) vaststellen op bijvoorbeeld maximaal 400 meter

Groen

Het gebrek aan groen en plekken waar verkoeling kan worden gezocht in een stad wordt als een belangrijke oorzaak van het hitte-eiland effect gezien. Voor Zaanstad dat binnenstedelijk vele woningen bouwt, is dit ook een uitdaging. De gemeente werkt onder meer aan een actueler Bomenbeleidsplan. In het recente Groen- en Waterplan wordt gesproken over de kwaliteit van groen. Onder de grond is het een spaghetti van leidingen en kabels. Soms is er geen plek voor de gewenste aantallen bomen. Dan moet de kwaliteit van het groen dat gemis op een andere manier compenseren.

Iedereen kan een bijdrage leveren

Zaanstad kan niet alleen een antwoord vinden op de hittestress. De gemeente heeft ook de medewerking van bedrijven, woningbouwcorporaties en bewoners nodig. Zestig procent van het oppervlakte van een stad is niet in bezit van de overheid. Met minder verharding en meer vergroening op particulier terrein kunnen stappen worden gezet. En dat hoeft niet alleen op de grond. Ook het bedekken van de platte daken in de stad met sedumplanten, zal het hitte-eiland effect verminderen.

Klik hier voor alle andere tips

Hoog contrastToegankelijkheidsverklaring
Ga naar Zaanstad.nl